Voor democratie is het belangrijk dat alle delen van de samenleving betrokken zijn bij besluitvorming, wat vereist dat iedereen met elkaar kan communiceren. Maar als groepen niet langer met elkaar kunnen praten, stort dit democratische proces in.
Een democratisch besluit gaat niet over de stem van de meerderheid maar de wijsheid van de minderheid. Deep Democracy. Wat ziet de minderheid dat wij niet zien? Waar zitten onze blinde vlekken? Wat mij opvalt bij Deep Democracy sessies is dat de minderheid goed bevraagd wordt en soms ook stappen naar het midden zet. Maar dat de meerderheid toch stug op dezelfde plek blijft staan.
Pas na de vraag, na de bewustwording, neemt men het initiatief om stappen te zetten naar het midden. Verbaal doet men wel water bij de wijn, maar het zetten van fysieke stappen blijft vaak achterwege. Daarmee blijft het zichtbare verschil bestaan, blijft de minderheid afgezonderd.
De polarisatie paradox
De polarisatie paradox: meer verbinding, meer verdeeldheid! “Als mensen meer met elkaar verbonden zijn, komen ze vaker verschillende meningen tegen. Dat leidt tot meer conflict en dus grotere maatschappelijke polarisatie.”
Waar de één denkt dat het normaal is om asielzoekers overal de schuld van te geven, gaat de ander van de ene klimaatdemonstratie naar de andere. Lekker in de eigen bubbels, die mijlenver uit elkaar liggen. Wetenschappers van de Complexity Science Hub (CSH) denken nu een verklaring te hebben voor toenemende polarisatie.
Polarisatie heeft altijd bestaan, maar wat er nu gebeurt, gaat veel verder dan historische patronen. Meer verbondenheid heeft geleid tot de vorming van minder maar hechtere groepen met sterk uiteenlopende opvattingen, waartussen nauwelijks enige uitwisseling is. Er zijn weinig bruggen tussen deze bubbels en als ze bestaan, zijn ze vaak negatief of zelfs vijandig.
Tolerantie
Tolerantie speelt een centrale rol. Luisteren naar elkaar en stappen zetten in elkaars richting. Doe je dan niet dan verdwijnt een maatschappelijke basis van tolerantie, een ontwikkeling die kan bijdragen aan de langetermijn-erosie van democratische structuren. Om te voorkomen dat samenlevingen steeds verder fragmenteren, benadrukken de onderzoekers het belang van vroeg leren omgaan met verschillende meningen en het actief cultiveren van tolerantie.”
Lees meer over het onderzoek op Scientias
